TIỆN CHI TIẾT GÁ LẮP TRÊN KE GÁ – MÂM PHẲNG P1: Yêu cầu kỹ thuật & Phương pháp

MỤC TIÊU THỰC HIỆN

• Trình bày được các điều kiện kỹ thuật ứng dụng công nghệ, giải thích được phương pháp rà bổ dôi, rà bố tư và liệt kê các loại dụng cụ gá lắp, các
  dạng chi tiết có hình dáng không cân xứng gá trên ke gá.
• Thực hiện các thao tác gá. rà, điều chỉnh phôi và ke gá, tiện đạt yêu cầu kỹ thuật, thời gian và an toàn.

NỘI DUNG CHÍNH

• Các yêu cầu kỹ thuật của chi tiết gá trên ke gá
• Phương pháp tiện chi tiết gá trên ke gá
• Các dạng sai hỏng, nguyên nhân và cách khắc phục
• Các bước tiến hành tiện

A Lý thuyết

1. Các yêu cầu kỹ thuật của chi tiết gá trên ke gá

Phôi có hình dạng phức tạp, cần độ chính xác cao, khi gia công trên máy
tiện dược gá trên mâm phẳng kết hợp với ke gá hoặc gá trên ke gá. Vì vậy khi
tiện chi tiết gá trên ke gá cần đảm bảo các yêu cầu kỹ thuật sau:

• Đúng kích thước đường kính và chiều dài theo bản vẽ.
• Đảm bảo đúng hình dạng hình học của chi tiết bao gồm độ không trụ, độ không tròn.
• Đúng vị trí tương quan giữa các bề mặt bao gồm độ đồng tâm, độ song song, độ vuông góc, độ đôi xứng…
• Đạt độ nhẵn bóng theo yêu cầu.

2. Phương pháp tiện chi tiết gá trên ke gá

2.1 Phạm vi ứng dụng

• Các dạng chi tiết có hình dáng phức tạp được gá trực tiếp trên mâm phẳng của mâm cặp 4 vấu hoặc mâm chuyên dùng có các rãnh chữ T bố trí theo phương hướng kính.
• Trên mâm phẳng có thể gia công chi tiết có hình dạng không tròn, hình dạng không đối xứng.
• Những chi tiết có hình dáng như gối đỡ trục, giá đỡ, ống nối và các chi tiết đồng dạng khác được gá trên ke gá và mâm phẳng để gia công.

2.2 Phương pháp gá ke trên mâm phẳng

• Kết cấu của mâm phẳng có dạng tấm phẳng, một mặt được định vị và kẹp chặt với trục chính của máy, mặt kia được gia công phẳng đế gá chi tiết như hình 2.1, trên mặt phẳng này có các rãnh chữ T theo hướng kính.

• Nếu mặt dầu mâm phẳng sau khi gá lên máy bị đảo, ta có thể tiện khoả lại để đảm bảo mặt đầu của mâm phẳng vuông góc với tâm trục chính.
• Phương pháp gá phôi trên mâm phẳng được thực hiện bằng cách:

+ Gá bằng tấm kẹp hình móc, tấm kẹp này được chế tạo từ rèn mà không dùng tấm kẹp chế tạo từ hàn+ Gá trực tiếp bằng bu lông luồn qua rãnh của mâm phẳng nếu phôi có lỗ sẵn. hoặc thép uốn cong, phôi được kẹp chặt bằng đai ốc số 1 phía sau mâm phẳng như hình 2.1a.

+ Gá bằng tấm kẹp có chót tỳ: như hình 2.1b, một đầu tấm kẹp 6 tựa vào đầu bu lông cố định 5, còn đầu kia ép vào vật gia công nhờ có đai ốc 1 và bulông 7.

Tấm kẹp này làm việc theo nguyên tắc đòn bẩy, tức là bu lông kẹp càng gần vào vật gia công thì lực kẹp càng lớn.

Gá bằng thanh kẹp vắt qua phôi và kẹp chặt bằng hai bu lông như hình 2.1.c. Khi kẹp chặt bằng thanh kẹp cần chú ý: Lúc đầu phôi được kẹp sơ bộ bằng cách siết các đai ốc theo tuần tự I – III – II – IV, sau đó siết chặt lại lần cuối.

• Sau khi kẹp chặt và gia công xong chi tiết đầu tiên trên mâm phẳng, ta phải lắp cữ tỳ 9 tiếp xúc với một số điểm trên bề mặt chi tiết. Dựa vào cữ này ta xác định được vị trí định vị của các chi tiết gia công tiếp theo, như vậy sẽ giảm được thời gian gá lắp và điều chỉnh. Điều kiện để gá phôi trên mâm phẳng là phải cân bằng trọng lượng bằng quả đối trọng để đảm bảo cho phôi quay cân bằng. Quả đối trọng được chọn từ các đĩa bằng gang có cùng đường kính nhưng mỗi quả có trọng lượng khác nhau.
• Các quả đối trọng được lắp trên các rãnh của mâm phẳng ở phía đối diện với chi tiết gia công và được kẹp chặt bằng bu lông – mũ ốc. Chọn trọng lượng của đối trọng và cân bằng trực tiếp trên máy theo phương pháp sau: Sau khi kẹp chặt vật gia công và đối trọng trên mâm phẳng, tách truyền động tự động cơ lên trục chính để trục chính quay tự do, dùng tay quay nhẹ mâm phẳng vài vòng rồi dừng lại.

Nếu mâm phẳng dừng lại mà vật gia công nằm ở phía dưới thì ta phải tăng thêm trọng lượng của đối trọng, nếu vật gia công nằm ở phía trên “thì ta phải giảm trọng lượng của đối trọng.

• Muốn tăng hay giảm trọng lượng của đối trọng, ta chỉ cần thay đổi vị trí của đôi trọng bằng cách xê dịch đôi trọng ra xa hay gần so với tâm của mâm phẳng.
• Việc cân bằng trọng lượng đặt yêu cầu khi mâm phẳng có thể dừng lại ở vị trí bất kỳ mà không phụ thuộc vào vị trí của vật gia công hay đối trọng.
• Chú ý phải đảm bảo an toàn tuyệt đối, tránh xảy ra tai nạn lao động.

2.3 Gá phôi trên ke gá

• Ke gá dược chê tạo bằng phương pháp đúc hoặc hàn, có các mặt làm việc vuông góc với nhau
• Ke gá được gá trên mâm phẳng bằng bu lông mũ ốc, còn phôi gá trên ke bằng các tấm kẹp, bu lông luồn qua lỗ có sẵn trên phôi như hình 2.2.
• Khi gá phôi trên ke và mâm phẳng cần phải cân bằng trọng lượng nhờ đôi trọng để đảm bảo chuyển động quay của đồ gá được cân bằng.
• Vị trí của chi tiết so với tâm máy được điều chỉnh bằng các vít ngang 1 và vít đứng 2 như hình 2.3 được rà gá bằng bộ vạch dấu.
• Để định tâm chính xác các chi tiết dạng hộp hoặc 2 nửa ghép lại như gối đỡ, bạc lót 2 nửa… trên máy tiện ta dùng phương pháp rà gá bổ đôi hoặc bổ tư

Rà bổ đôi là phương pháp rà dựa trên cơ sở một đường tâm vật gia công, một vòng tròn và một mặt cần tiện phẳng, lồ tiện yêu cầu đạt được nửa lỗ ở phần trên và nửa lỗ nằm ở phần dưới

Ví dụ: Cần gia công một gối đỡ như hình 2.4 cần gia công lỗ với yêu cầu là sau khi tiện một nửa lỗ nằm ở phần Q và một nửa lỗ nằm ở phần E, tâm lỗ cách đều mặt 1 và mặt 2.

Chi tiết gối đỡ được gá trên mâm phẳng và ke gá để gia công. Cách thực hiện như sau:

 

Bước 1: Vạch dấu đường tâm ABCD song song với mặt đáy và có chứa đường tâm vòng tròn M. vạch đấu vòng tròn M.

Bưởc 2: Gá phôi trên mâm phẳng và ke gá. dùng bộ vạch dấu rà vòng tròn M và mặt phẳng T. Để bàn vạch dấu lên bằng máy tiện đồng thòi điêu chình mũi vạch cao ngang tâm máy, rồi di chuyển ngang mũi vạch từ A sang B. tay trái quay mâm cặp qua lại, quan sát mùi vạch và điều chỉnh phôi cho đến khi mũi vạch di chuyển đều trên đường thẳng AB. Như vậy dường tám AB đã song song với băng máy. Giả sử lúc này phần E ở phía dưới.

• Tiếp tục đưa mũi vạch di chuyển dọc bằng máy dế rà dường tâm AJD và BC, đồng thời điều chỉnh phôi để mủi vạch chỉ dũng các dường AD, CB và DC. Như vậy đường tâm ABCD đã cao ngang tâm máy tức là mặt phẳng ABCD đi qua tâm máy, do dó lỗ tiện có một nửa lõ nằm trên ABCD và một nửa lỗ nằm phía dưới ABCD.
• Trong quá trình rà phải thực hiện lặp đi lặp lại nhiều lần mới đạt yêu cầu. Nếu các điểm I) và c có độ cao khác với điểm A và B thì ta phải gõ vào mặt Q hoặc mặt E đê diêu chỉnh A, B, C, D cao bằng nhau. Muốn đạt được yêu cầu này, phải đưa mũi vạch ra, quay lật mặt Q xuống dưới, đưa mũi vạch vào rà, rồi xoay mâm cặp qua lại để điều chỉnh đường tâm AB song song với băng máy. đồng thời phải rà vòng tròn M theo đường vạch dấu và rà mặt phẳng T, cho đến khi ta quay phần E hay Q xuống dưới thì mũi vạch luôn chỉ đúng đường tâm ABCD.

Bước 3: Xiết chặt các bu lông mũ ốc kẹp chặt chi tiết, rồi kiểm tra lại việc
định vị.

Bước 4: Tiện mặt đầu T và tiện lỗ M đúng kích thước

2.3.2 Phương pháp rà bổ tư

Rà bổ tư là phương pháp rà để sau khi tiện có một nửa lỗ nằm trên ABCD, một nửa lỗ nằm dưới ABCD, một nửa lỗ nằm trên LNGV, một nửa lỗ nằm dưới LNGV, tức là phần lỗ tiện ra được chia làm 4 phần bằng nhau, có thể áp dụng cho gối dỡ hình 2.4.

Ví dụ: Cần gia công hai lỗ vuông góc có hai tâm xuyên qua nhau, đồng thời phải song song, vuông góc và cách đều mặt ngoài như hình 2.5. Phương
pháp rà như sau:

Bước 1: Gia công lồ M như hình 2.5

• Lấy dấu vòng tròn lỗ M theo kích thước bân vẽ.
• Gá vật gia công lên mâm cặp 4 vấu cho các vấu tiếp xúc với mặt Q. E, 1 và mặt 2, vấu cặp ở mặt Q có the cặp trực tiếp lên phần lỗ X nhưng không được quá sâu.
• Rà phác qua lồ M tương đốì tròn bằng cây rà hoặc đồng hồ so.
• Dùng phương pháp rà bô dôi rà dường tâm LNGV cao ngang tâm máy, sao cho khi quay lật đầu 1 hay 2 xuống dưới mà độ cao của đường tâm LNGV không thay đổi.
• Rà dường tâm LNGV như rà đường tâm ABCD sao cho khi quay lật dầu 1 hay 2 xuống dưới mà độ cao của đường tâm LNGV không thay đổi.
• Việc rà và điều chỉnh phải thực hiện nhiều lần, sau mỗi lần rà lại kiểm tra, điều chỉnh cho đến khi hai đường tâm ABCD và LNGV vuông góc với nhau và cao ngang tâm máy, rồi xiết chặt các vấu mâm cặp, kiểm tra lại thật chính xác.
• Tiến hành tiện mặt đầu và tiện lỗ M đúng kích thước theo bản vẽ. Như vậy sau khi tiện xong lỗ M được chia làm 4 phần bằng nhau và nằm trên 4 góc do hai đường tâm ANCD và LNGV tạo ra.

Bước 2: Gia công lỗ X

• Lấy dấu vòng tròn lỗ X theo kích thước bản vẽ.
• Gá vật gia công lên mâm cặp 4 vấu cho các vấu tiếp xúc vói mặt 4, 5, 1 và mặt 2. nhưng không dược cặp quá sâu.
• Rả phác qua lỗ M tương đối tròn bằng cây rà hoặc đồng hồ so.
• Dùng phương pháp rà bô dôi rà đường tâm LNGV cao ngang tâm máy, sao cho khi quay lật đầu 1 hay 2 xuống dưới mà độ cao của đường tâm LNGV
  không thay đổi.
• Rà đường tâm UKPI sao cho khi quay lật dầu 4 hay 5 xuống dưới mà độ cao của đường tâm UKPI không thay đồi.
• Việc rà và điều chỉnh phải thực hiện nhiều lần. sau mỗi lần rà lại kiểm tra, điều chỉnh cho đến khi hai đường tâm UKPl và LNGV vuông góc với nhau và cao ngang tâm máy, rồi xiết chặt các vấu mâm cặp. kiểm tra lại thật chính xác.
• Tiến hành tiện mặt đầu và tiện lỗ X dũng kích thước theo bản vẽ .Như vậy sau khi tiện xong lỗ X được chia làm 4 phần bằng nhau và nằm trên 4 góc
  do hai đường tâm UKPI và LNGV tạo ra.

Những điều chú ý khi gá vật gia công bằng ke gá:

• Mặt của mâm cặp hoặc mâm phảng phải thảng góc với ke và tâm của trục chính.
• Mặt làm việc của ke gá phải đủ diện tích để lắp sít vào mâm phẳng cho chắc chắn.
• Các bu lông phải đủ bền để siết thật chặt.
• Sau khi rà gá xong, cần phải quay mâm cặp vài vòng bằng tay để kiểm tra xem khi mâm cặp quay các bu lông, bích, ke gá và vật gia công có chạm vào máy hoặc bàn dao không, kiểm tra xem việc cân bằng của hệ thống sau khi gá láp.
• Vật gia công gá trên ke gá thường nặng, nên khi gia công không cho máy chạy với tốc độ quá nhanh mà phải chọn tốc độ quay thấp để đảm bảo độ vừng chắc, độ chính xác gia công và đảm bảo an toàn lao động.
• Vì chi tiết không cân xứng nên cần phải lắp thêm đối trọng cân bằng.

Xem tiếp P2 tại: https://vanhanhmay.com/tien-chi-tiet-ga-lap-tren-ke-ga-mam-phang-p2-cac-dang-sai-hong-nguyen-nhan-va-cach-khac-phuc-cac-buoc-tien-hanh-tien/